Bloeddruk en de menopauze: waarden, risico’s en wanneer je hulp moet zoeken

Belangrijkste punten

• De kans op een hogere bloeddruk neemt toe op middelbare leeftijd, maar de menopauze is niet de enige oorzaak. Veroudering, familiegeschiedenis, slaap, vetverdeling, lichaamsbeweging, alcohol, zout, roken, medicijnen en gezondheidsproblemen kunnen allemaal een rol spelen.
• In het VK wordt een bloeddruk in de spreekkamer van 140/90 mmHg of hoger doorgaans als hoog beschouwd. Voor thuismetingen geldt een gemiddelde van 135/85 mmHg of hoger.
• Eén onverwachte meetwaarde betekent niet dat je hoge bloeddruk hebt. De juiste meettechniek, herhaalde metingen en het gemiddelde patroon zijn belangrijk.
• Elk van beide waarden kan betekenen dat een bloeddrukmeting ernstig verhoogd is. Een systolische waarde van 180 of hoger of een diastolische waarde van 120 of hoger vereist een dringende klinische beoordeling. Bel bij symptomen die op een medisch noodgeval wijzen 999.
• Ga er niet van uit dat hoofdpijn, hartkloppingen, opvliegers of vermoeidheid 'gewoon bij de menopauze horen'. Deze symptomen kunnen ook bij andere problemen voorkomen en moeten op passende wijze worden beoordeeld.
• Stop niet op eigen initiatief met HRT of voorgeschreven bloeddrukmedicatie. Noteer de meetwaarden en vraag de voorschrijver om het patroon, je cardiovasculaire risico en het specifieke middel te beoordelen.

De bloeddruk kan stijgen in de jaren rond de menopauze, maar een hoge meetwaarde mag niet automatisch aan hormonen worden toegeschreven. De overgang vindt plaats in dezelfde periode waarin leeftijd, slagaderstijfheid, lichaamssamenstelling en algemene cardiovasculaire risicofactoren kunnen veranderen. Het heeft daarom geen zin om te raden welk hormoon een bepaalde meetwaarde heeft veroorzaakt. Meet je bloeddruk nauwkeurig, kijk naar het patroon en onderneem actie met de juiste mate van urgentie.

Dit onderscheid is belangrijk, omdat een hoge bloeddruk vaak geen symptomen geeft. Opvliegers, slecht slapen, hartkloppingen, hoofdpijn, angst en vermoeidheid kunnen tijdens de perimenopauze voorkomen, maar geen van deze symptomen zegt iets over je bloeddruk. Andersom betekent je goed voelen niet dat een hoge meetwaarde onschadelijk is.

Gebruik voor een breder overzicht van de fasen, symptomen en wetenschappelijk onderbouwde zorg Ellasie's gids over symptomen en behandeling van de menopauze. Dit artikel richt zich specifiek op meetwaarden, risico's en medische stappen.

Kan de menopauze de bloeddruk verhogen?

De bloeddruk stijgt bij zowel vrouwen als mannen doorgaans met de leeftijd. Rond de menopauze kunnen dalende en schommelende oestrogeenspiegels ook invloed hebben op de werking van de bloedvaten, het cholesterolgehalte, de vetverdeling en de glucoseregulatie. De British Heart Foundation merkt op dat bloedvaten na de menopauze mogelijk minder goed op veranderingen reageren en dat de bloeddruk kan stijgen.

Dat betekent niet dat de menopauze op zichzelf elk geval van hoge bloeddruk veroorzaakt. Onderzoek heeft uitgewezen dat sommige veranderingen in de bloeddruk al vóór de laatste menstruatie beginnen, terwijl andere veranderingen sterker samenhangen met het ouder worden. In de praktijk overlappen beide processen.

Factoren die mogelijk achter een stijgende trend zitten

• Leeftijd en familiegeschiedenis: slagaders worden over het algemeen stijver naarmate je ouder wordt, en hoge bloeddruk bij naaste familieleden kan het risico verhogen.
• Lichaamssamenstelling en metabole gezondheid: een verandering in middelomtrek, insulinegevoeligheid of gewicht kan het cardiovasculaire risico beïnvloeden zonder dat dit persoonlijk falen betekent.
• Slaap: nachtelijk zweten kan je slaap verstoren. Luid snurken, naar adem happen, ademstops en opvallende vermoeidheid overdag kunnen wijzen op slaapapneu, dat in verband wordt gebracht met hoge bloeddruk.
• Voeding, alcohol, roken en lichaamsbeweging: zoutinname, overmatig alcoholgebruik, roken en weinig lichaamsbeweging blijven belangrijk, ongeacht of je in de menopauze bent.
• Stress en pijn: beide kunnen een bloeddrukwaarde tijdelijk verhogen. Langdurige stress kan ook invloed hebben op je slaap, alcoholgebruik, lichaamsbeweging en eetpatroon.
• Medicijnen en gezondheidsproblemen: een nierziekte, diabetes, slaapapneu en sommige voorgeschreven, vrij verkrijgbare of plantaardige middelen kunnen de bloeddruk beïnvloeden.
• Zwangerschapsgeschiedenis: hoge bloeddruk of pre-eclampsie tijdens een eerdere zwangerschap is relevant voor een latere beoordeling van je cardiovasculaire gezondheid en moet je aan je huisarts melden.

Wat betekenen bloeddrukwaarden in het Verenigd Koninkrijk?

Een bloeddrukmeting wordt genoteerd als de systolische druk boven de diastolische druk en uitgedrukt in millimeter kwik, oftewel mmHg.

• De systolische bloeddruk is het bovenste getal. Dit geeft de druk weer wanneer het hart bloed door het lichaam pompt.
• De diastolische bloeddruk is het onderste getal. Dit geeft de druk weer wanneer het hart zich tussen twee slagen door ontspant.

De meetomgeving is belangrijk. Thuismetingen vallen vaak lager uit dan metingen door een zorgverlener, waardoor de Britse grenswaarden niet hetzelfde zijn.

Dit zijn algemene grenswaarden, geen persoonlijk streefdoel. Streefwaarden kunnen verschillen door leeftijd, kwetsbaarheid, nierziekte, diabetes, zwangerschap en andere aandoeningen. Als een zorgverlener je een streefwaarde heeft gegeven, gebruik die dan in plaats van een algemene tabel.

Waarom één hoge meting geen diagnose is

De bloeddruk verandert van minuut tot minuut. Een meting in de spreekkamer kan worden beïnvloed door spanning. Dit wordt ook wel het wittejasseneffect genoemd. Thuismetingen kunnen vertekend zijn door een niet-gevalideerde bloeddrukmeter, een verkeerde manchetmaat, een manchet over kleding, praten, voeten of armen die niet worden ondersteund, of het herhalen van de meting terwijl je steeds ongeruster wordt.

De NHS kan een vermoeden van hoge bloeddruk bevestigen aan de hand van herhaalde thuismetingen of een draagbare bloeddrukmeter die gedurende 24 uur metingen registreert. Het gemiddelde patroon is nuttiger dan alleen naar de hoogste of laagste waarde te kijken.

Zo meet je thuis nauwkeurig je bloeddruk

Thuis meten kan een representatiever beeld geven, maar alleen als het apparaat en de meetmethode betrouwbaar zijn. Als een huisarts, verpleegkundige of apotheker je specifieke instructies heeft gegeven, volg die dan eerst.

1. Gebruik een geschikte bloeddrukmeter. Kies indien mogelijk een gevalideerde bovenarmmeter. Controleer of de manchet om je arm past. Een te kleine of te grote manchet kan misleidende resultaten geven.
2. Meet altijd onder vergelijkbare omstandigheden. Ga op een rustige plek zitten en neem de tijd om tot rust te komen. Meet niet direct nadat je je hebt gehaast.
3. Neem de juiste houding aan. Zit rechtop met ondersteuning in je rug, zet beide voeten plat op de vloer en laat je arm ontspannen op een tafel rusten. Breng de manchet aan op de blote huid en niet over kleding.
4. Blijf stilzitten en praat niet. Ontspan je hand, adem normaal en praat niet tijdens de meting.
5. Doe twee metingen. Noteer het eerste resultaat, wacht ongeveer één minuut en meet dan opnieuw. Als de eerste twee resultaten sterk verschillen, kan je zorgverlener om een derde meting vragen.
6. Houd een kort meetoverzicht bij. Tenzij je andere instructies hebt gekregen, is een praktische thuismeting: twee metingen 's ochtends en twee 's avonds, gedurende zeven dagen. Blijf niet de hele dag om de paar minuten meten.
7. Noteer de omstandigheden. Noteer de datum, het tijdstip, de resultaten en alles wat ongebruikelijk is, zoals ziekte, pijn, slecht slapen of een verandering in medicatie. Noteer symptomen apart in plaats van ervan uit te gaan dat de meetwaarde ze heeft veroorzaakt.
8. Deel het volledige overzicht. Neem het meetoverzicht — en bij voorkeur ook de bloeddrukmeter — mee naar de afspraak. Een zorgverlener kan bepalen welke metingen moeten worden gemiddeld en of een 24-uursmeting nodig is.

Wat moet je met je meetwaarden doen?

Als één meting onverwacht hoog is en je je goed voelt

Ga rustig zitten, controleer de manchet en je lichaamshouding en herhaal daarna de meting. Noteer beide resultaten. Eén hogere waarde is nuttige informatie, maar toont niet aan dat je hypertensie hebt. Als de resultaten boven je gebruikelijke waarden blijven, begin dan met het afgesproken schema voor thuismetingen of neem voor advies contact op met je huisartspraktijk of apotheek.

Als het gemiddelde van je thuismetingen 135/85 of hoger is

Maak een afspraak met je huisarts en neem het overzicht mee. De arts kan het thuisgemiddelde vergelijken met metingen in de praktijk, een 24-uursmeting regelen en je algehele cardiovasculaire risico beoordelen. Wacht niet op symptomen: een hoge bloeddruk veroorzaakt vaak geen klachten.

Als de systolische waarde 180 of hoger is of de diastolische waarde 120 of hoger

Controleer of je beide waarden goed hebt afgelezen, zit rustig en meet nogmaals met de juiste techniek. Als een van beide waarden binnen dit ernstig verhoogde bereik blijft, vraag dan met spoed medisch advies. Neem dringend contact op met je huisarts of gebruik NHS 111 als de praktijk niet bereikbaar is. Wacht niet tot je een week lang metingen hebt verzameld.

Wanneer moet je 999 bellen?

Bel 999 bij drukkende of beklemmende pijn op de borst, ernstige ademhalingsproblemen, instorting of tekenen van een beroerte, zoals een plotseling scheefhangend gezicht, krachtsverlies in een arm of moeite met spreken. Beschouw ook nieuwe verwardheid, plotseling verlies van gezichtsvermogen of een ernstig, snel ontstaan neurologisch symptoom als een noodgeval. Rijd niet zelf naar A&E.

Als je zwanger bent of in de afgelopen paar weken bent bevallen en een hoge bloeddruk krijgt met ernstige hoofdpijn, veranderingen in je gezichtsvermogen, pijn onder de ribben, plotselinge zwelling of je je erg onwel voelt, neem dan met spoed contact op met je verloskundige afdeling of bel NHS 111. Hiervoor kan een zwangerschapsspecifieke beoordeling nodig zijn.

HST, geneesmiddelen en bloeddruk

HRT wordt gebruikt om symptomen van de menopauze te verlichten; het is geen behandeling voor hoge bloeddruk. Een verhoogde bloeddrukwaarde betekent ook niet automatisch dat elke vorm van HRT ongeschikt is. De beslissing hangt af van de hoogte en het patroon van de bloeddruk, de exacte toedieningsweg en het preparaat van de HRT, de leeftijd, de tijd sinds de menopauze en andere cardiovasculaire risicofactoren.

De huidige richtlijnen van de British Menopause Society adviseren om de behandeling na de start en vervolgens minstens jaarlijks te evalueren. Dit omvat algemene gezondheidscontroles, zoals gewicht en bloeddruk. Bij vrouwen met hart- en vaatziekten vereisen de toedieningsweg en formulering bijzondere aandacht. De Society merkt op dat transdermaal oestrogeen volgens de door haar beoordeelde onderzoeksgegevens een ander effect op de bloeddruk heeft dan oraal oestrogeen.

Als je bloeddrukwaarden zijn veranderd nadat je met HRT bent begonnen of je HRT hebt aangepast, noteer dan wanneer dit gebeurde en neem contact op met de voorschrijver. Stop niet plotseling met HRT en verander de dosis niet zonder advies. De zorgverlener kan de bloeddrukwaarden, het cardiovasculaire risico, de toedieningsweg, de dosis en andere mogelijke oorzaken beoordelen, in plaats van ervan uit te gaan dat HRT de oorzaak is.

Neem de volledige lijst met medicijnen en supplementen door

Sommige voorgeschreven medicijnen, orale anticonceptiemiddelen, vrij verkrijgbare middelen en kruidenproducten kunnen de bloeddruk beïnvloeden of een wisselwerking hebben met de behandeling. Laat de apotheker of huisarts de exacte etiketten en doseringen zien. ‘Natuurlijk’ betekent niet neutraal, en een supplement dat voor stress, energie of de menopauze wordt aangeprezen, mag niet worden gebruikt om een verhoogde bloeddrukwaarde te behandelen.

Als bloeddrukverlagers worden aanbevolen, betekent het niet dat je hebt gefaald als je die nodig hebt. Aanpassingen in je leefstijl en medicijnen worden vaak gecombineerd, omdat behandelbeslissingen zowel afhangen van de bloeddrukwaarden als van het persoonlijke risico op een hartaanval, beroerte, nierziekte en andere complicaties.

Praktische manieren om het cardiovasculaire risico tijdens en na de menopauze te verlagen

Een zinvol plan bestaat meestal uit een reeks herhaalbare acties, niet uit een korte ‘menopauzereset’. Deze maatregelen ondersteunen de gezondheid van hart en bloedvaten, ongeacht of je HRT of bloeddrukverlagers gebruikt.

Meet consequent en houd vervolgafspraken aan

Ga naar de aanbevolen controles en neem voorgeschreven medicijnen volgens de instructies. Neem contact op met de voorschrijver als bijwerkingen het moeilijk maken om een medicijn te blijven gebruiken, in plaats van er zelf mee te stoppen. Er zijn verschillende soorten bloeddrukverlagers. De beste keuze hangt af van leeftijd, achtergrond, andere aandoeningen en hoe je erop reageert.

Beweeg regelmatig op een niveau dat bij je past

De NHS adviseert om te streven naar minstens 150 minuten lichaamsbeweging per week. Wandelen, fietsen, zwemmen, krachttraining en andere vormen van beweging tellen mee. Vraag voordat je met intensieve lichaamsbeweging begint om persoonlijk advies als je ernstig verhoogde bloeddrukwaarden hebt die niet onder controle zijn, klachten op de borst ervaart, aanzienlijk kortademig bent of een hartaandoening hebt.

Verminder zout zonder een restrictief voedingspatroon te volgen

Voorverpakte maaltijden en afhaalmaaltijden kunnen al veel zout bevatten voordat je aan tafel iets toevoegt. Vergelijk etiketten, gebruik kruiden en specerijen voor de smaak en stel meer maaltijden samen met groenten, fruit, peulvruchten, volkorenproducten en geschikte eiwitbronnen. Begin niet zonder advies met kaliumtabletten of zoutvervangers als je een nierziekte hebt of medicijnen gebruikt die de kaliumspiegel beïnvloeden.

Kijk naar alcohol, roken en cafeïne

De NHS adviseert om niet regelmatig meer dan 14 eenheden alcohol per week te drinken. Niet roken is een van de belangrijkste maatregelen voor hart en bloedvaten. Cafeïne heeft op iedereen een ander effect. Als cafeïne je meetwaarden lijkt te beïnvloeden, noteer dan wanneer je die hebt ingenomen en bespreek het patroon in plaats van op giswerk af te gaan.

Kijk verder dan ‘slecht slapen’

Nachtelijk zweten kan je slaap verstoren, maar luid snurken, naar adem happen of een verstikkend gevoel, door anderen waargenomen ademstops, hoofdpijn in de ochtend en aanhoudende vermoeidheid overdag kunnen op slaapapneu wijzen. Bespreek deze symptomen met een huisarts, omdat behandeling van slaapapneu de gezondheid kan verbeteren en de risico's van hoge bloeddruk kan verlagen.

Gebruik informatie over gewicht zonder verwijten

Veranderingen in gewicht en tailleomvang kunnen het risico beïnvloeden, maar vormen niet de hele beoordeling. Bloeddruk, cholesterol, glucose, roken, beweging, familiegeschiedenis, zwangerschapsgeschiedenis en bestaande aandoeningen spelen allemaal een rol. Vraag om ondersteuning die realistisch en vol te houden is, in plaats van zorg uit te stellen totdat je een bepaald gewicht hebt bereikt.

Wanneer moet je contact opnemen met een huisarts of dringend hulp inschakelen?

Maak een afspraak met de huisarts als:

• het gemiddelde van je thuismetingen 135/85 of hoger is, of metingen door een zorgverlener herhaaldelijk 140/90 of hoger zijn;
• je resultaten aanzienlijk zijn gestegen ten opzichte van je gebruikelijke patroon;
• de meetwaarden zijn veranderd nadat je bent begonnen met hormoontherapie (HRT), anticonceptie, een voorgeschreven medicijn of een supplement, of nadat je daarin iets hebt gewijzigd;
• je terugkerende hoofdpijn, wazig zien, hartkloppingen, een onaangenaam gevoel op de borst, duizeligheid of kortademigheid hebt;
• je een nierziekte, diabetes of slaapapneu hebt, eerder pre-eclampsie hebt gehad, vroeg in de menopauze bent gekomen of een sterke familiegeschiedenis van hart- en vaatziekten hebt; of
• je niet zeker weet of de klachten door de menopauze of door een andere aandoening komen.

Neem voor een zinvolle afspraak indien mogelijk je bloeddrukmeter, het volledige logboek, een lijst van je medicijnen en supplementen en een kort tijdlijnoverzicht van menopauzeklachten en wijzigingen in de behandeling mee. Een huisarts kan het patroon bevestigen met thuismetingen of een 24-uursmeting en bepalen welke controles van hart en bloedvaten, nieren of andere controles nodig zijn.

Vraag dringend advies bij een herhaaldelijk gemeten ernstig verhoogde waarde, zelfs als je je goed voelt. Gebruik NHS 111 bij urgente symptomen die niet onder de bovenstaande voorbeelden voor 999 vallen. Bel 999 bij een vermoedelijke hartaanval, beroerte, ernstige ademhalingsproblemen, flauwvallen of een andere levensbedreigende noodsituatie.

Ellasie's beleid voor medische beoordeling legt uit waarom klinische drempelwaarden, uitspraken over behandelingen en formuleringen over spoedeisende zorg aan de exacte definitieve versie van het artikel moeten worden getoetst voordat een beoordelingsbadge wordt getoond.

Kort samengevat

De kans dat de bloeddruk stijgt, neemt vaak toe rond de middelbare leeftijd, maar de menopauze is slechts één onderdeel van een breder risicoprofiel. Hormonale veranderingen, veroudering, slaap, lichaamssamenstelling, lichaamsbeweging, voeding, alcohol, roken, medicijnen en je medische voorgeschiedenis kunnen elkaar overlappen. Aan een symptoom alleen kun je niet zien welke factor verantwoordelijk is.

Gebruik een gevalideerde bloeddrukmeter, meet op de juiste manier en beoordeel het gemiddelde patroon in plaats van één verontrustende waarde. In het VK zijn een meting van 140/90 of hoger bij een zorgverlener en een gemiddelde thuiswaarde van 135/85 of hoger doorgaans aanleiding voor nader onderzoek. Een bovendruk van 180 of hoger of een onderdruk van 120 of hoger vereist dringende medische hulp. Bel 999 bij symptomen die op een noodsituatie wijzen.

Stop niet op eigen initiatief met HRT of bloeddrukmedicatie en gebruik een voedingssupplement niet als vervanging voor een diagnose of behandeling. Nauwkeurige metingen en een tijdige medische beoordeling zijn de rustigste en veiligste weg vooruit.

Veelgestelde vragen

Kan de menopauze een hoge bloeddruk veroorzaken?

De bloeddruk kan tijdens en na de overgang stijgen, maar de menopauze is zelden de enige verklaring. Hormonale veranderingen en veranderingen in de bloedvaten kunnen samenvallen met veroudering, familiegeschiedenis, slaap, vetverdeling, lichaamsbeweging, voeding, alcohol, roken, medicijnen en aandoeningen. Meet het patroon in plaats van de oorzaak zomaar aan te nemen.

Is 135/85 hoog bij een bloeddrukmeting thuis?

Een gemiddelde thuiswaarde van 135/85 mmHg of hoger wordt in het VK doorgaans als hoog beschouwd. Eén meting op dat niveau is niet hetzelfde als een bevestigd gemiddelde. Volg het meetschema van je zorgverlener en deel het volledige overzicht.

Kan een opvlieger een meting tijdelijk beïnvloeden?

Warmte, onrust, beweging en veranderingen in het autonome zenuwstelsel kunnen één meting doen schommelen. Gebruik een opvlieger echter niet als verklaring om een herhaaldelijk hoog gemiddelde te negeren. Meet nadat je tot rust bent gekomen, noteer wanneer de klachten optreden en bespreek een aanhoudend patroon met je huisarts.

Verhoogt HRT de bloeddruk?

Het effect hangt af van de toedieningswijze, de formulering en je individuele cardiovasculaire situatie. Het is daarom niet juist om alle vormen van HRT als hetzelfde te beschouwen. Stijgen de waarden nadat je met de behandeling bent begonnen of deze hebt aangepast, stop dan niet op eigen initiatief. Noteer het patroon en vraag de voorschrijver om je bloeddruk, risicofactoren, toedieningswijze en dosis opnieuw te beoordelen.

Hoe vaak moet ik thuis mijn bloeddruk meten?

Voor een korte beoordeling kan een zorgverlener je vragen om gedurende enkele dagen 's ochtends en 's avonds twee metingen te doen met ongeveer één minuut ertussen. Een dagboek van zeven dagen is een gangbare praktische aanpak. Hoe vaak je op lange termijn moet meten, hangt af van je diagnose en behandeling. Volg daarom het plan van je huisarts of verpleegkundige in plaats van je bloeddruk de hele dag door herhaaldelijk te meten.

Wat als alleen de bovendruk hoog is?

Zowel de systolische als de diastolische waarde is belangrijk. Elk van beide kan ervoor zorgen dat een bloeddrukmeting te hoog uitvalt. Een aanhoudend verhoogde bovendruk mag je niet negeren omdat de onderdruk normaal lijkt. Noteer beide waarden en vraag een arts om het gemiddelde en je persoonlijke streefwaarde te beoordelen.

Bronnen en meer informatie

1. NHS. Hoge bloeddruk. Beoordeeld op 19 juli 2024.
2. NHS. Bloeddrukmeting. Beoordeeld op 25 november 2025.
3. British Heart Foundation. Hoge bloeddruk: oorzaken, symptomen en meetwaarden.
4. British Heart Foundation. Een bloeddrukmeter kiezen en je bloeddruk nauwkeurig meten.
5. British Heart Foundation. Bloeddruktabel en -dagboek.
6. British Heart Foundation. Menopauze en hart- en vaatziekten.
7. British Menopause Society. Begeleiding van vrouwen met hart- en vaatziekten tijdens de menopauze. Juni 2026.
8. British Menopause Society. Praktijknormen voor de menopauze. Juni 2026.
9. NHS. Symptomen van een beroerte. Beoordeeld op 12 september 2024.
10. NHS. Hartaanval. Beoordeeld op 31 maart 2026.
11. NHS. Pre-eclampsie. Beoordeeld op 23 maart 2026.
12. NHS. Slaapapneu. Beoordeeld op 11 mei 2026.